Mesaj Numarası:#11
GÜNCEL-HABER » 17 Kas 2008, 07:43
Kurun pompa fiyatına etkisini TÜPRAŞ'ın bilançosu ispatladı
Hümüket dağıtım şirketlerini akaryakıtta fiyat düşürmemekle suçlarken hesaba katmadığı "döviz kuru" etkisi, ham petrolün neredeyse tamamını ithal eden Tüpraş'ın 14 Kasım Cuma günü açıkladığı bilanço ile ispatlandı. TÜPRAŞ ilk 9 aylık konsolide net karını 1.1 milyar YTL olarak açıkladı ancak şirket artan döviz kurunun etkisiyle ekim ayı itibariyle 615 milyon YTL'lik de kur farkı zararıyla karşılaştı. TÜPRAŞ'ın bilançosunda yer alan dipnotta, ham petrol fiyatlarında düşüşler yaşandığı ancak rafineri çıkış fiyatı belirlenirken, döviz kurundaki değişimin de hesaba katıldığı belirtildi. Pompa fiyatları içerisinde rafineri çıkış fiyatının ise yüzde 27-39 oranında maliyet etkisi bulunuyor. Bu nedenle, ham petrol fiyatlarındaki düşüşün pompa fiyatları üzerindeki olumlu etkisinin bir bölümü de döviz kurundaki artışla erimiş oldu.
Kur artışı kârı eritti
Tüpraş, 9 aylık konsolide net karını önceki yıla göre 971 milyon YTL artırarak 1.1 milyar YTL'ye çıkardı. Ancak Tüpraş'ın İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'na (İMKB) gönderdiği mali tablolarda yer alan bir açıklama ekim ayındaki ani kur yükselişinin şirketin kar artışını neredeyse silip süpürdüğünü ortaya koydu. Açıklamada, küresel finans piyasalarındaki krizin etkisinin Türkiye'de ilk olarak döviz kurlarındaki sert yükselişle görüldüğü belirtilerek, 30 Eylül'e göre 31 Ekim tarihi itibariyle ABD dolarının yüzde 21.5, Euro'nun ise yüzde 9 oranında değer kazandığı vurgulandı. Bu değişimin Tüpraş'ın finansal tabloları üzerindeki etkisinin ekim ayı itibariyle yaklaşık 615 milyon YTL kur farkı zararı yarattığı belirtildi. Açıklamada, 2008 yılı temmuz ayından itibaren dünya hampetrol fiyatlarında önemli düşüşler kaydedildiği ancak şirketin rafineri çıkış fiyatlarını belirlerken uluslararası piyasalardaki akaryakıt ürün fiyatları ve döviz kurlarındaki değişimi de dikkate aldığı vurgulandı. Buna rağmen, Tüpraş rafineri çıkış fiyatlarını düşürürken, akaryakıt dağıtım şirketleri de son 1 hafta içinde 3 kez pompa fiyatlarında indirime gitti.
Pompa fiyatını etkiliyor
Türkiye petrol ihtiyacının büyük bir kısmını döviz kuru üzerinden yaptığı ithalat ile karşılıyor. Bu nedenle pompa fiyatları da döviz kurundaki değişimlerden direk etkileniyor. Bu nedenle akaryakıtta pompa fiyatları belirlenirken, şirketlerin döviz kuru üzerinden yaptığı uzun dönemli kontratları göz önünde tutmak gerekiyor. Petrol Sanayi Derneği'nin (PETDER) geçen hafta açıkladığı sektör raporunda da döviz kuru etkisi ortaya kondu. Son 4 yıl içinde ağustos ayına kadar petrol fiyatlarının sürekli artış eğiliminde olduğu, fakat bunun ürün fiyatlarına aynen yansıtılmadığına rakamlarla dikkat çekildi. Bu dönemde Brent ham petrol fiyat değişimi yüzde 107 oranında bulunurken, benzin pompa fiyatı yüzde 33, motorin pompa fiyatı yüzde 43,7, oto LPG pompa fiyatı ise yüzde 49,6 oranında değişim gösterdi. Benzin pompa fiyatının ham petrol fiyatı ile aynı oranda artış göstermemesinde YTL'nin döviz kurları karşısında sürekli değer kazanması da etkili oldu. Üstelik bu dönemde Özel Tüketim Vergisi'ne (ÖTV) yüzde 12 oranında da artış yapıldı.
EPDK Başkanı Hasan Köktaş
Kur artmazsa pompa fiyatı da düşer
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanı Hasan Köktaş, EPDK'nın 7'inci kuruluş yıldönümü için 14 Kasım Cuma günü düzenlenen resepsiyonda gazetecilerin akaryakıt fiyatlarına yönelik sorularını cevaplandırdı. Köktaş, akaryakıt fiyatlarındaki düşüşün kurlarda daha fazla bir yükseliş olmaması halinde devam edeceğini belirterek, pompa fiyatları üzerindeki "döviz kuru" etkisine dikkat çekmiş oldu. Köktaş, ham petroldeki indirimin birebir ürün fiyatına yansımayacağını belirterek, "Temmuzdan sonra petrolde düşüş olmuş, fakat aynı dönemde yani 1 Temmuz-10 Kasım arasında döviz kuru yüzde 26 artmış" dedi. Köktaş, bir litre benzinin yüzde 62,1'inin yani 1.98 YTL'sinin, motorinde ise yüzde 50,3 yani 1.44 YTL'sinin vergi olduğunu belirterek, "Ham petrolde yüzde 60 indirim oldu dediğimiz zaman 3 YTL'lik bir benzinin yüzde 38'lik kısmındaki oynamadır bu. Varsayalım, petrol evimizdeki musluktan akıyor yani bedava, bugünkü koşullarda o petrol bize 1.98 YTL'ye fatura edilir, bu miktar da vergidir" dedi. Köktaş, yılbaşından bugüne kadar akaryakıtta 15 ayrı indirim yapıldığını, bunun 11 tanesinin ise son 1.5-2 ayda gerçekleştiğini de vurguladı. Köktaş ayrıca "Rekabet Kurulu, bir rafineri ve 5 tane dağıtıcı firma hakkında bir araştırma inceleme yaptı ve sektörde uyumlu eylem olmadığını, başvurunun da reddine karar verdi" dedi.
Eski EPDK Başkanı Yusuf Günay
Akaryakıtta vergiler mutlaka düşürülmeli
Akaryakıt fiyatlarının serbest piyasa modeline göre belirlenmeye başladığı dönemde Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) Başkanı olarak görev yapan Yusuf Günay, akayakıt fiyatları içerisindeki vergi yüküne dikkat çekerek, bunların azaltılması gerektiğini kaydetti. Günay, kanun ilk çıktığında kendilerinin öncelikli hedeflerinden birinin petrol sektörünün kayıt altına alınması ve kayıtdışı akaryakıtın engellenmesi olduğunu hatırlatarak, akaryakıt tarife yapısıyla ilgili sıkıntının ise çok önceden başladığını ifade etti. Günay, piyasaya yönelik çalışmalar sonucunda 2007 yılında 1.5 milyar dolara yakın petrol sektöründen ilave ÖTV geliri elde edildiğini ifade ederek, "Petrol piyasasında kayıtdışılığı önlerken, vergilerde de belirli oranda düşme olmalıydı" dedi. Petrol sektörünün EPDK ve diğer ilgili kurumlarla birlikte sağlıklı bir yapıya kavuşturulduğunu vurgulayan Günay, "Ben de o dönemde rica ettim. Vergi yükünün azaltılmasıyla, vergi kaybı, kayıtdışılık kalkacaktı ama gerçekleşmedi" dedi. Günay, eleştirilerin petrol piyasasına haksızlık boyutuna gelmesini kendisinin de istemediğini, gelinen nokta itibariyle başarılı olunduğunu vurguladı. Günay, fiyatlarla ilgili böyle eleştirilerin kendisinin döneminde de yapıldığını ancak petrol fiyatlarına yönelik bu kadar büyük oynamaların o dönemde yaşanmadığını hatırlattı.
PUİS Başkanı Muhsin Alkan
Devlet fiyat söylerse bu eskiye dönüş olur
Petrol Ürünleri İşverenler Sendikası (PÜİS) Başkanı Muhsin Alkan, petrol sektörünün serbest olduğunu belirterek, 20-30 kuruşluk indirimlerin istenirse uygulanmayabileceğini de kaydetti. Alkan, bunun karşısında kimsenin niye uygulamıyorsun diyemeyeceğini belirterek, sektörün kendi içinde bir otokontrol sistemi bulunduğunu belirtti. Alkan, devletin kendilerine bir fiyat bildirmesi durumuna gelinmesinin eskiye dönüş olacağını vurgulayarak, akaryakıt bayilerinin karının zaten büyük oynamalara izin vermeyecek ölçüde olduğuna dikkat çekti. Alkan, akaryakıt bayilerinin kar marjının brüt olarak yüzde 6 olduğunu, promosyonlar ve maliyetlerin de düşmesiyle bunun net olarak yüzde 1-1.5 oranına gerilediğine dikkat çekti. "Pompada soygun var" sözünün kendilerini son derece üzdüğünü belirten Alkan, vatandaşın ham petroldeki düşüşün aynen yansımasını beklememesi gerektiğini ifade etti. Alkan, vergilerin düşürülmesi gerektiğini kendilerinin de çok defa söylediğini belirterek, son dönemdeki eleştiriler ile EPDK'ya da haksızlık yapıldığını ifade etti.